Tijdens een hittegolf blijven veel golfers gewoon de baan ingaan. Begrijpelijk, want golf wordt niet direct als een zware sport beschouwd. Toch betekent een ronde van 18 holes vaak vier tot vijf uur buiten zijn, meerdere kilometers lopen en langdurige blootstelling aan zon en warmte.
Vooral voor oudere golfers kan dit een aanzienlijke belasting vormen. Met het ouder worden wordt de temperatuurregulatie minder efficiënt en neemt de dorstprikkel af. Daarnaast komen hart-, vaat- en nierziekten vaker voor en kan bepaalde medicatie de reactie van het lichaam op warmte beïnvloeden.
Hoe reageert ons lichaam op de warmte?
Normaal gesproken ligt de kerntemperatuur van ons lichaam rond de 37 °C. Bij inspanning produceren de spieren extra warmte. Om deze warmte af te voeren, verwijden de bloedvaten in de huid zich en gaan we zweten. Hierdoor moet er meer bloed naar de huid worden gepompt, terwijl spieren, hersenen en organen eveneens voldoende bloed nodig hebben.
Door het zweten verliezen we bovendien vocht, waardoor het plasmavolume afneemt en het hart sneller moet kloppen om dit te compenseren. Wanneer het lichaam meer warmte produceert en uit de omgeving opneemt dan het kan afvoeren, stijgt de kerntemperatuur en ontstaat er oververhitting (hyperthermie).
Herken de alarmsignalen op tijd
De eerste verschijnselen van warmtebelasting kunnen relatief onschuldig lijken: dorst, hoofdpijn, vermoeidheid, concentratieverlies, duizeligheid, spierkramp of misselijkheid. Bij een verdere temperatuurstijging kunnen lichaamscellen echter beschadigd raken en vitale organen zoals de hersenen, nieren en lever ernstige schade oplopen.
Bij hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, kramp of opvallende zwakte is het verstandig te stoppen, verkoeling te zoeken en de ronde niet te hervatten.
Vooral de hersenen zijn uiterst gevoelig voor hitte. Concentratie, reactievermogen, beoordelingsvermogen en coördinatie kunnen al vroeg verminderen, wat zich op de baan kan uiten in verminderde alertheid, vreemde reacties of onzeker lopen. Bij ernstige oververhitting kan de bloed-hersenbarrière worden aangetast, waardoor vocht zich in het hersenweefsel ophoopt en er een gevaarlijke hersenzwelling (cerebraal oedeem) ontstaat. Omdat de hersenen zich in de harde schedel bevinden, is er nauwelijks ruimte voor deze zwelling.
Wanneer 112 bellen?
Belangrijke alarmsignalen voor een hitteberoerte zijn veranderingen in gedrag en bewustzijn, zoals:
- Verwardheid of vreemd gedrag
- Onduidelijke spraak
- Wankel lopen
- Sufheid, stuiptrekkingen of bewustzijnsverlies
Een hitteberoerte is een medisch spoedgeval waarbij de kerntemperatuur vaak rond of boven de 40 °C ligt. Bel direct 112 en begin onmiddellijk met actief koelen om permanente orgaanschade te voorkomen.
De drinkparadox: niet te veel, niet te weinig
Voldoende drinken is essentieel, maar het advies om “zo veel mogelijk” te drinken klopt niet. Tijdens het zweten verliezen we zowel water als zouten (zoals natrium). Als je gedurende een paar uur veel meer water drinkt dan je verliest, kan het natriumgehalte in het bloed gevaarlijk dalen (hyponatriëmie). Door inspanning en warmte kan bovendien de afgifte van het hormoon ADH worden gestimuleerd, waardoor de nieren vocht vasthouden en het overtollige water moeilijker wordt uitgescheiden.
Wanneer het natriumgehalte te sterk daalt, dringt water de hersencellen binnen, wat leidt tot een gevaarlijke zwelling van de hersenen met symptomen als hoofdpijn, misselijkheid, braken, verwardheid, epileptische aanvallen of coma.

De gouden regels voor hydratatie:
- Drink regelmatig en voldoende, maar ga niet geforceerd overmatige hoeveelheden drinken.
- Voor de meeste golfers is gewoon water een prima drank.
- Bij langdurig en fors zweten kan aanvulling met elektrolyten (zouten) zinvol zijn.
- Vermijd vaste regels zoals “een liter per uur”, aangezien de vochtbehoefte sterk verschilt per persoon, conditie en weersomstandigheden.
Waarom oudere golfers extra moeten opletten
Veel oudere golfers zijn uitstekend fit en leeftijd op zich is geen reden om niet te spelen. Wel wordt de temperatuurregulatie met de jaren minder efficiënt, neemt het dorstgevoel af en vermindert de reservecapaciteit van het hart. Daarnaast komen aandoeningen aan het hart of de nieren vaker voor en kan medicijngebruik de vochtbalans, bloeddruk of temperatuurregulatie beïnvloeden. Pas je medicatie vanwege warm weer overigens nooit op eigen initiatief aan.
Praktische tips voor een veilige ronde
Voorkom problemen op de baan met de volgende voorzorgsmaatregelen:
- Start bij voorkeur vroeg in de ochtend en vermijd de warmste uren van de dag.
- Start goed gehydrateerd aan je ronde en neem voldoende drinken mee.
- Zoek tijdens het wachten bewust de schaduw op, draag lichte kleding en een hoofdbedekking.
- Overweeg om 9 holes in plaats van 18 holes te spelen op zeer warme dagen.
- Maak gebruik van een buggy om de lichamelijke belasting te beperken.
- Houd je flightgenoten goed in de gaten. Gedragsveranderingen of wankel lopen worden vaak sneller door anderen opgemerkt dan door de speler zelf.
Wanneer stoppen? Bij symptomen als hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, kramp of opvallende zwakte moet de ronde direct worden beëindigd. Breng de speler naar een koele of schaduwrijke plaats, koel het lichaam en ga absoluut niet opnieuw de baan in. Veiligheid gaat altijd boven de scorekaart!
Deze tekst is een geredigeerde versie van een uitgebreide uitleg door Leo Schultze Kool